Micro trong hệ thống âm thanh hội trường và sân khấu không chỉ có một kiểu duy nhất. Tùy vị trí sử dụng, người vận hành có thể cần micro cầm tay cho ca sĩ, micro cổ ngỗng tại bục phát biểu, micro cài áo cho diễn giả hay micro headset cho người biểu diễn phải di chuyển nhiều. Mỗi loại có cách thu âm, ưu điểm và giới hạn riêng, vì vậy chọn đúng micro ngay từ đầu sẽ giúp giọng nói rõ hơn, hạn chế tiếng ồn và giúp hệ thống dễ căn chỉnh hơn.
Micro cầm tay
Micro cầm tay là loại quen thuộc nhất trong các hệ thống âm thanh hội trường và sân khấu. Thiết kế dạng thân dài giúp người dùng có thể cầm trực tiếp, gắn lên chân micro hoặc truyền nhanh cho người khác khi cần.
Đây là lựa chọn phổ biến cho ca sĩ, MC, người dẫn chương trình, khách mời và phần hỏi đáp với khán giả. Trong sân khấu, micro cầm tay thường sử dụng hướng thu cardioid hoặc supercardioid. Cardioid tập trung vào âm thanh phía trước và giảm đáng kể tín hiệu phía sau, nhờ vậy giúp giọng hát nổi bật hơn giữa tiếng loa monitor, nhạc cụ và âm thanh môi trường.
Supercardioid có vùng thu phía trước hẹp hơn nên khả năng tách nguồn âm tốt hơn, tuy nhiên người hát cần giữ micro đúng hướng hơn.
Micro cầm tay có cả phiên bản có dây và không dây. Loại có dây đơn giản, dễ sử dụng, ít phải quan tâm đến pin hay tần số sóng. Loại không dây lại thuận tiện hơn cho MC và ca sĩ vì người sử dụng có thể di chuyển thoải mái quanh sân khấu.
Với một hội trường đa năng, micro cầm tay gần như luôn là nhóm thiết bị nên có đầu tiên.
Micro cổ ngỗng
Micro cổ ngỗng thường xuất hiện tại bục phát biểu, bàn chủ tọa, bàn hội nghị hoặc vị trí đại biểu. Đặc điểm nhận biết rõ nhất là phần thân micro dài, nhỏ và có thể điều chỉnh hướng để đưa đầu thu tới gần người nói.
Ưu điểm của thiết kế này là micro có thể đặt cố định trên bàn hoặc bục, người sử dụng không cần cầm bằng tay. Điều này tạo cảm giác gọn gàng và trang trọng hơn trong các cuộc họp, lễ khai mạc, hội nghị hoặc chương trình có diễn giả đứng tại bục.
Với bục phát biểu, việc đưa đầu micro đến gần miệng người nói giúp tăng độ rõ của giọng và giảm bớt lượng âm thanh xung quanh lọt vào.
Một ưu điểm khác là hướng micro tương đối ổn định. Kỹ thuật viên có thể căn vị trí và gain từ trước, sau đó người phát biểu chỉ cần đứng đúng vị trí. Một số hệ thống hội nghị còn tích hợp nút bật/tắt, vòng đèn báo trạng thái và khả năng quản lý phát biểu.
Micro cổ ngỗng phù hợp hơn với phần nói và hội nghị hơn là ca hát di chuyển trên sân khấu.
Micro cài áo
Micro cài áo, hay lavalier, có kích thước rất nhỏ và thường được gắn lên cổ áo, ve áo hoặc trang phục người nói. Micro kết nối với bộ phát bodypack khi sử dụng không dây, giúp người trình bày gần như không phải thao tác với micro trong suốt chương trình.
Đây là lựa chọn hữu ích cho diễn giả, giáo viên, MC, người thuyết trình hoặc khách mời cần sử dụng cả hai tay.
Micro cài áo có thể sử dụng hướng thu đa hướng hoặc cardioid. Loại omnidirectional thu tương đối đều theo nhiều hướng, vì vậy không quá nhạy với việc micro bị xoay nhẹ trên trang phục. Trong khi đó, lavalier cardioid tập trung hơn vào giọng nói và có thể hữu ích ở môi trường nhiều tiếng ồn, nhưng vị trí gắn cần chính xác hơn.
Điểm cần chú ý là khoảng cách từ micro cài áo đến miệng thường xa hơn headset. Vì vậy, trong hội trường có nhiều tiếng vang hoặc loa đặt gần người nói, kỹ thuật viên phải căn gain cẩn thận để hạn chế feedback.
Micro headset
Micro headset được đeo lên đầu, phần đầu thu nằm gần miệng. Kiểu thiết kế này đặc biệt hữu ích với người phải di chuyển liên tục nhưng vẫn cần mức âm lượng giọng nói ổn định.
Khác với micro cài áo, khoảng cách từ đầu thu đến miệng gần như không thay đổi khi người dùng quay đầu hoặc di chuyển. Vì vậy, tín hiệu thu thường ổn định hơn, giúp kỹ thuật viên dễ kiểm soát gain.
Loại này thường được sử dụng trong sân khấu kịch, biểu diễn nghệ thuật, chương trình hoạt náo, giảng dạy, thuyết trình hoặc những tiết mục mà người biểu diễn cần dùng cả hai tay.
Nhược điểm là micro khá gần khuôn mặt nên có thể nhìn thấy rõ hơn lavalier, dù nhiều mẫu hiện nay sử dụng dây rất mảnh và màu gần với da. Ngoài ra cần điều chỉnh đúng vị trí capsule để tránh tiếng thở và tiếng bật hơi.
Micro boundary đặt bàn
Micro boundary có hình dáng khá khác so với micro cầm tay hoặc cổ ngỗng. Thay vì dựng cao lên, thiết bị được đặt trực tiếp trên mặt bàn, bục hoặc một bề mặt phẳng.
Thiết kế thấp giúp micro ít gây vướng tầm nhìn và giữ không gian phòng họp gọn gàng.
Loại này đặc biệt hữu ích khi cần thu một khu vực rộng hơn thay vì chỉ một người. Một micro đặt giữa bàn có thể phục vụ nhiều người ngồi gần nhau nếu chọn đúng hướng thu và bố trí hợp lý.
Trong các phòng họp hoặc hội trường kết hợp hội nghị trực tuyến, boundary cũng là lựa chọn đáng cân nhắc khi muốn giảm số lượng micro cổ ngỗng trên bàn.
Tuy nhiên, do đặt trực tiếp trên mặt bàn nên micro có thể thu tiếng gõ tay, lật giấy hoặc các rung động truyền qua bề mặt. Bởi vậy cách bố trí bàn, vật liệu mặt bàn và vị trí đặt micro đều ảnh hưởng tới kết quả thực tế.
Micro cho hợp xướng và thu âm từ xa
Các sân khấu trường học, nhà văn hóa hoặc hội trường biểu diễn đôi khi cần thu một nhóm người cùng lúc, chẳng hạn dàn hợp xướng, nhóm hát hoặc một khu vực sân khấu rộng. Khi đó việc đặt một micro cầm tay cho từng người thường không thực tế.
Micro condenser định hướng đặt trên chân hoặc treo phía trên có thể được sử dụng để thu một nhóm người. So với nhiều micro dynamic cầm tay, condenser có độ nhạy cao hơn và thích hợp hơn khi nguồn âm cách micro một khoảng nhất định.
Trong môi trường sân khấu có loa monitor, hướng thu cần được lựa chọn cẩn thận. Nếu đặt đúng, các mẫu micro định hướng hẹp có thể giúp hạn chế bớt tiếng môi trường và hỗ trợ kiểm soát feedback tốt hơn.
Đây là nhóm micro đòi hỏi nhiều kinh nghiệm bố trí hơn. Đặt quá xa có thể thu nhiều tiếng phòng, trong khi đặt quá gần chỉ thu rõ một vài người.
Micro dành cho nhạc cụ sân khấu
Nếu hội trường thường xuyên tổ chức biểu diễn ban nhạc, hệ thống micro còn phải phục vụ trống, guitar, kèn, piano hoặc các nhạc cụ acoustic.
Micro dynamic thường được dùng với nguồn âm có mức áp suất lớn như trống hoặc ampli guitar bởi cấu tạo tương đối bền và chịu được mức âm thanh cao.
Với nhạc cụ acoustic, piano, dây hoặc các vị trí cần nhiều chi tiết hơn, condenser có thể là lựa chọn thích hợp hơn. Tuy nhiên đây không phải quy tắc cố định. Việc chọn micro còn phụ thuộc vào âm sắc muốn thu, vị trí đặt, mức âm lượng trên sân khấu và hệ thống loa monitor.
Trong một hội trường chỉ dùng để họp, nhóm micro này có thể không cần thiết. Nhưng với sân khấu văn nghệ hoặc biểu diễn chuyên nghiệp, chúng là một phần quan trọng của hệ thống.
Micro dynamic và condenser khác nhau thế nào?
Ngoài hình dáng sử dụng, micro còn thường được chia theo nguyên lý chuyển đổi tín hiệu thành dynamic và condenser.
Micro dynamic có cấu tạo tương đối đơn giản, độ bền tốt và có thể chịu mức SPL cao. Vì thế chúng xuất hiện rất nhiều trên sân khấu, đặc biệt ở vị trí ca sĩ, trống và ampli nhạc cụ. Chúng cũng không cần phantom power để hoạt động.
Condenser có độ nhạy cao hơn và thường thu được nhiều chi tiết ở khoảng cách xa hơn. Đây là lý do chúng phổ biến ở micro cổ ngỗng, lavalier, micro hợp xướng và nhiều ứng dụng hội nghị. Đổi lại, condenser cần nguồn điện để hoạt động, thường được cấp bởi phantom power, pin hoặc hệ thống không dây.
Không nên hiểu đơn giản rằng condenser luôn có chất lượng cao hơn dynamic. Trên một sân khấu có tiếng loa lớn và nhiều âm thanh xung quanh, dynamic đôi khi lại dễ sử dụng hơn. Ngược lại, tại bục phát biểu hoặc khi thu hợp xướng từ xa, condenser có thể đem lại lợi thế rõ hơn.
Micro có dây và micro không dây
Đây cũng là một cách phân loại rất phổ biến trong hội trường.
Micro có dây truyền tín hiệu trực tiếp đến mixer bằng cáp, thường qua kết nối XLR. Cấu hình đơn giản, độ ổn định cao và người vận hành không phải theo dõi pin hoặc hệ thống RF. Vì vậy micro có dây vẫn rất hữu ích ở những vị trí cố định như chân micro ca sĩ, nhạc cụ hoặc micro dự phòng.
Micro không dây sử dụng bộ phát và bộ thu, đổi lại người dùng có thể di chuyển tự do hơn. Điều này đặc biệt hữu ích với MC, ca sĩ, diễn giả và phần hỏi đáp trong hội trường.
Khi số lượng micro không dây tăng lên, hệ thống cần được quản lý tần số cẩn thận hơn. Vì vậy với những sân khấu cần nhiều kênh hoạt động đồng thời, không nên lựa chọn từng bộ micro riêng lẻ mà nên thiết kế toàn bộ hệ thống RF ngay từ đầu.
Hướng thu micro cũng rất quan trọng
Hai chiếc micro có hình dáng giống nhau nhưng hướng thu khác nhau có thể hoạt động rất khác trên sân khấu.
Cardioid là hướng thu phổ biến nhất, nhạy nhất với âm thanh phía trước và giảm mạnh âm thanh phía sau. Đây là kiểu tương đối dễ sử dụng với vocal và phát biểu.
Supercardioid và hypercardioid có góc thu phía trước hẹp hơn, giúp giảm thêm tiếng môi trường từ hai bên. Tuy nhiên chúng lại có một vùng thu nhỏ phía sau. Vì vậy khi dùng cùng loa monitor sân khấu, vị trí loa phải được bố trí đúng vùng triệt của micro thay vì đặt tùy ý.
Omnidirectional thu âm từ nhiều hướng hơn và thường được gặp ở lavalier hoặc một số micro hội nghị. Kiểu này mang lại sự linh hoạt về vị trí nhưng trong môi trường PA lớn thường khó kiểm soát feedback hơn micro định hướng.
Hiểu được hướng thu sẽ giúp lựa chọn micro đúng hơn nhiều so với chỉ nhìn vào giá hoặc thương hiệu.
Nên trang bị những loại micro nào cho hội trường?
Một hội trường đa năng thường không cần chỉ một loại micro. Cấu hình thực tế có thể kết hợp nhiều nhóm để đáp ứng các chương trình khác nhau.
Micro cầm tay không dây rất hữu ích cho MC, ca sĩ và phần giao lưu. Micro cổ ngỗng thích hợp tại bục phát biểu hoặc bàn chủ tọa. Lavalier và headset phục vụ diễn giả hoặc người biểu diễn cần rảnh tay. Nếu có hội nghị, boundary hoặc hệ thống micro để bàn chuyên dụng có thể được bổ sung. Với sân khấu văn nghệ, micro cho nhạc cụ và micro thu hợp xướng sẽ hoàn thiện thêm khả năng sử dụng.
Quan trọng nhất là xác định hội trường thường tổ chức hoạt động gì. Một phòng chủ yếu họp và phát biểu sẽ có cấu hình micro rất khác một sân khấu văn nghệ thường xuyên biểu diễn trực tiếp.
Các loại micro phổ biến trong hội trường và sân khấu gồm micro cầm tay, micro cổ ngỗng, micro cài áo, headset, boundary, micro thu hợp xướng và micro dành cho nhạc cụ. Bên cạnh đó, người dùng còn cần cân nhắc micro dynamic hay condenser, có dây hay không dây và hướng thu của từng sản phẩm.
Không có một loại micro duy nhất đáp ứng tốt tất cả vị trí. Chọn đúng theo người sử dụng, khoảng cách thu, mức độ di chuyển và môi trường âm thanh sẽ giúp tiếng nói rõ hơn, hạn chế hú rít và khiến hệ thống dễ vận hành hơn.
Nếu đang cần xây dựng hệ thống micro cho hội trường, sân khấu hoặc phòng đa năng, Lạc Việt Audio có thể hỗ trợ khảo sát, lựa chọn thiết bị và phối ghép theo nhu cầu thực tế. Liên hệ 0982 655 355 để được tư vấn cấu hình phù hợp với quy mô và ngân sách công trình.
